Siz buradasınız: Stasionar/ Urologiya/ ...

VARIKOSELE

Varikosele – toxum ciyəsi venalarının genişlənməsi olub kişilər arasında kifayət qədər geniş yayılmış bir xəstəlikdir (10–15%). Varikosele kişi sonsuzluğuna səbəb olan əsas faktorlardan biridir.

Əksər hallarda xəstəlik cinsi yetişkənlik dövründə inkişaf edir. Xəstəlik əksər hallarda simptomsuz keçib heç bir əlamətlə özünü büruzə vermir. Təsadüfi hallarda hansısa bir tibbi müayinədən keçən zaman aşkar oluna bilər. Bəzi hallarda xayalıq nahiyəsində ağrı hissiyyatı ola bilər. Ağrılar bir qayda olaraq kəskin olmayıb küt (dartılma hissiyatı) xarakter daşıyır. Ümumilikdə xəstəlik ağrısız olub ciddi narahatlığa səbəb olmur.

Varikosele necə inkişaf edir?

Hər hansı bir səbəbdən venaların klapanları funksional cəhətdən zəiflərsə qan əks istiqamətlə axmağa başlayır (retroqrad qan dövranı). Getdikcə artan təzyiq venaların genişlənməsinə və böyüməsinə səbəb olur. Müxtəlif insanlarda venaların divarlarının möhkəmliyindən və venoz təzyiqdən asılı olaraq genişlənmə müxtəlif dərəcələrdə olur. Xayaların ətrafında olan venoz tor getdikcə artır, genişlənir və xayalar sanki venoz damarlardan əmələ gəlmiş süngər içində yerləşir. Bu cür tor xayalarda temperaturun aşağı düşməsinə mane olur. Beləliklə spermatogenezin getməsi üçün vacib olan aşağı temperatur itir və bu proses pozulur. Məhz buna görə də varikosele kişi sonsuzluğunun əsas səbəblərindən biri hesab olunur.
Öz-özlüyündə toxum ciyəsi venalarının genişlənməsi ciddi problem olmayıb insan həyatı üçün heç bir təhlükə yaratmır və insan bu xəstəliklə heç bir narahatçılığı olmadan bütün ömrü botu yaşaya bilər.

Diaqnostika

Diaqnoz qoymaq üçün çox hallarda xayalıq nahiyəsini palpasiya etmək kifayətdir. Bu zaman xayalıq nahiyəsində sol tərəfdə (xayalığın əsasında, xayaların altında) yumşaq, hamar olmayan törəmə əllənir. Üzərində təzyiq etdikdə törəmə hamarlaşır, təzyiq itdikdə isə yenidən əmələ gəlir. Bir qayda olaraq varikosele sol tərəfli olur. Yalnız 20% hallarda ikitərəfli varikoseleyə də təsadüf olunur. 2% hallarda isə sağtərəfli varikosele müşahidə olunur. Xəstəliyin diaqnostikasında xayaların USM-i və doppleroqrafiyası da mühüm rol oynayır. Bu müayinə metodları xayaların vəziyyəti və qan dövranı barəsində ətraflı məlumat verir. Eyni zamanda eyakulyatın analizi (spermoqramma) və qanda cinsi hormonların təyini kimi laborator müayinə metodlarından da istifadə olunur.

Müalicə

Varikoselenin yeganə effektiv müalicə metodu operativ müdaxilə hesab edilir. Təəssüf ki, xəstəlitin q/cərrahi və ya konservativ müalicəsi mümkün deyil.

Aşağıdakı göstəricilər əməliyyata göstərişlər hesab olunur:
  • Ağrı
  • Xayaların atrofiyası və sonsuzluq
  • Kosmetik defekt

Xəstəliyin operativ müalicəsi üçün 80-dən artıq metod mövcuddur. Xaya venalarının klapan çatmamazlığı nəticəsində yaranan varikoseledə (ən çox yayılmış forma) venaların bağlanılması əməliyyatı həyata keçirilir.

  • Xaya venasının açıq üsulla bağlanılması (İvanisseviç əməliyyatı)
  • Xaya venasının qasıqaltı mikrocərrahi yolla bağlanılması (Holdşteyn əməliyyatı)
  • Xaya venasının laparoskopik yolla bağlanılması

Ən geniş yayılmış İvanisseviç əməliyyatıdır ki, bu zaman qalça nahiyəssində 3–5 sm ölçüdə kəsik aparılır, xaya venasının bağlanması və rezeksiyası həyata keçirilir. Əməliyyatın davametmə müddəti qısadır, lakin əməliyyatdan sonra residivlərin və ağırlaşmaların rastgəlmə tezliyi yüksəkdir. Digər əməliyyatlara nisbətən daha tez effekt alınır. Laparoskopik yolla varikoselenin operativ müdaxiləsi zamanı cərrah qarının ön divarında açılmış çox xırda ölçülü dəliklərindən qarın boşluğuna videoendoskop və instrumentlər yeridir. Monitorda alınmış görüntülərə əsaslanaraq damarlar üzərində müəyyən manipulyasiyalar aparılır. Bu üsulun çatışmamazlığı əməliyyat sahəsində qarın boşluğundan müdaxilə etmək və ümumi ağrısızlaşdırılmanın aparılmasıdır.

Ən əlverişli metod toxum ciyəsi venalarının mikrocərrahi yolla bağlanılmasıdır. Bu zaman qasıqaltı nahiyədə 2,5–3 sm uzunluğunda kəsik aparılır. Optik böyüdücü sistem cərraha arteriya, vena və limfa damarlarını ayırd etmək imkanı verir.

Bütün bunlar əməliyyatın daha az travmatik aparılması üçün şərait yaradır. Əməliyyatdan sonrakı residivlər və ağırlaşmaların rastgəlmə tezliyi minimaldır.

           < < < YENİLİKLƏR > > >