Bətndaxili inkişaf doğulacaq uşağın həyatında ən mühüm və məsuliyyətli dövr hesab edilir. Bu dövrdə ananın keçirdiyi xəstəliklər, ətraf mühit faktorları və s. dölün inkişafında bir sıra anomaliyalara səbəb ola bilər. Bəzi hallarda isə hamiləlik sona çatdırılmır və ya ölü dölün doğuşu ilə nəticələnir.
Bir sıra infeksion xəstəliklər isə dölün inkişafı üçün xüsusi təhlükə yaradır. TORCH qrupuna aid olan infeksiyalar bunlara daxil edilir.

Abbreviaturanın açılışı bu infeksiyaların latınca adlarının baş hərflərindən ibarətdir:
T – toksoplazmoz (toxoplasmosis),
O – digər infeksiyalar (others),
R – məxmərək (rubella),
C – sitomeqalovirus (cytomegalovirus),
H – herpes (herpes simplex virus).

Digər infeksiyalar anlayışına isə B, C hepatitləri, sifilis, xlamidioz, qonoreyya, listerioz və s. infeksiyalar aid edilir.

Hamiləlik planlaşdıran hər bir qadının müayinə planına bu infeksiyaların təyini daxil edilməlidir. TORCH qrupuna aid edilən infeksion xəstəliklər əksər hallarda az simptomlu və ya tamamilə simptomsuz keçdiyinə görə bu müayinələrin aparılması üçün xəstəliyə məxsus kliniki əlamətlərin olması vacib göstərici hesab edilmir.

TORCH qrupuna aid edilən infeksiyaların təyini nə dərəcədə vacibdir?

Ilk növbədə bu infeksiyalar dölün bətndaxili inkişafını ləngidir, inkişaf qüsurlarına və ya bətndaxili ölümə səbəb olur. TORCH infeksiyalarından məxmərək aşkar edilərsə hamiləlik əks göstəriş hesab edilir.
Digər infeksiyalardan sifilis, qonoreyya, xlamidioz və s. isə bətndaxili olaraq və ya doğuş zamanı anadan dölə keçə bilər. Eyni zamanda bu infeksiyaların aşkar edilməsi hamiləliyin vaxtında sona çatdırılmamasına, doğuşdan sonrakı dövrün ağır keçməsinə və digər patoloji hallara səbəb ola bilər.
TORCH infeksiyalarına görə qanın müayinəsi hamiləlikdən öncə aparılarsa daha məqsədəuyğun olar. Əgər müayinə hamiləlikdən öncə aparılmayıbsa hamiləliyin ilk aylarında aparılmalıdır.

TORCH infeksiyalar ana və uşaq üçün nə dərəcədə təhlükəlidir?

Toksoplazmoz – çox geniş yayılmış infeksion xəstəlik olub, demək olar ki, dünya əhalisinin 30%-də müşahidə olunur. Törədiciləri toksoplazma adlı mikroorqanizmlərdir. Çirkli əllər, yaxşı bişirilməmiş ət və ət məhsulları xəstəliyin əsas yoluxma mexanizmidir. Hamiləlik vaxtı birincili olaraq toksoplazmozla yoluxmaq xeyli təhlükəli hal hesab edilir. Lakin bu tip hallar nadir hallarda rast gəlinir. Belə ki, hamiləlik vaxtı qadınların demək olar ki, 1%-i birincili olaraq toksoplazmozla yoluxur, 20% hallarda xəstəlik bətndaxili olaraq dölə keçir. Əgər qadın hamiləlikdən öncə (ən azı il yarım qabaq) toksoplazmoz xəstəliyi keçirərsə gələcək uşağın bu xəstəliyə yoluxma ehtimalı yoxdur. Hamiləliyin hansı aylarında toksoplazmaya yoluxmaq da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Belə ki, erkən hamiləlik dönəmində xəstəliyə yoluxmaq çox böyük risk daşıyır. Amma bu zaman dölün toksoplazmoza yoluxma halları az rast gəlinir. Əksinə hamiləliyin son aylarında keçirilmiş toksoplazmoz 70% hallarda dölə keçsə də ağır nəticələrə səbəb olmur.

Məxmərək – virus mənşəli infeksion xəstəlik olub hava-damcı yolu ilə xəstə insandan sağlam insana yoluxur. Ümumilikdə məxmərək ağır bir infeksion xəstəlik olmayıb uşaq infeksion xəstəliklərinə aid edilir. Lakin hamilə qadının məxmərklə yoluxması çox təhlükəli bir hal kimi qiymətləndirilir. Hamiləliyin ilk aylarında xəstəliklə yoluxma dölün sinir və ürək-damar sistemini, görmə orqanlarını zədələyir. Məxmərək viruslarına qarşı antitellərin müayinəsi hamiləlikdən öncə aparılmalıdır. Əgər qadın hamilə olmamışdan qabaq məxmərək keçirərsə bunun gələcəkdə doğulacaq körpəyə heç bir mənfi təsiri yoxdur. Əgər hamilə qadın məxmərəkli xəstə ilə kontaktda olarsa qanda bu virusa qarşı antitellərin yoxlanılması çox vacibdir. Profilaktik olaraq hamiləlikdən öncə bu xəstəliyə qarşı peyvənd aparılarsa hamiləlik vaxtı bu xəstəliyə tutulma ehtimalı minimuma endirilir. Qanında bu virusa qarşı antitellər olmayan istənilən qadın bu xəstəliyə qarşı peyvənd oluna bilər.

Sitomeqalovirus – virus mənşəli xəstəlik olub cinsi yolla, qanla və südvermə zamanı yoluxa bilər. SMV dölə transplasentar və dölyanı maye ilə yoluxa bilər. Toksoplazmozda olduğu kimi hamiləliyin ilk 12 həftəliyində sitomeqalovirusa birincili yoluxmaq dölün inkişafına mənfi təsir göstərə bilər. Hamiləlikdən öncə xəstəliyə yoluxmanın dölün inkişafı üçün heç bir mənfi təsiri yoxdur. Hamiləlik vaxtı xəstəliyə yoluxma riski çox yüksəkdir. Belə ki, statistik məlumatlara görə hər iki qadından birində bu virusa qarşı antitellər müşahidə edilmir. Dölün infeksiyaya yoluxması isə onda bir sıra inkişaf qüsurlarına səbəb ola bilər ki, bu da ən çox 2–5 yaşalrında özünü büruzə verir.

Əgər hamiləlikdən qabaq qanda antitellər aşkar edilərsə bu qadınların mütəmadi olaraq sitomeqalovirusa qarşı müayinəsi ciddi əhəmiyyət kəsb eləmir. Yox əgər hamiləlikdən sonra qanda antitellər aşkar edilməzsə bu qadınlar birincili yoluxmadan qorunmaq üçün davamlı müayinələrdən keçməlidirlər.

Herpes I və II olmaqla iki qrupa ayrılır. Herpes I-ə əksər hallarda dodaq herpesi (labial) də deyilir. Herpes hava-damcı və cinsi yolla keçir. Eyni zamanda anadan uşağa da yoluxa bilər. Əgər qadın hamiləlik vaxtı birincili olaraq herpesə yoluxarsa orqanizmində müdafiə antitelləri olmadığından bu döl üçün çox təhlükəli ola bilər. Hamiləliyin birinci trimestrində herpesə yoluxmaq dölün inkişafına mənfi təsir göstərir, düşüklərə səbəb olur. Hamiləliyin son aylarında da herpesə yoluxmaq gecikmiş düşüklərə və ya vaxtından qabaq doğuşlara səbəb olur. Eyni zamanda doğuş zamanı körpə də xəstəliyə yoluxa bilər.