Dayaq – hərəkət sistemində gərginliyin artması ilə əlaqədar yaranan xəstəliklər müasir travmatologiya və idman təbabətinin ən aktual problemlərindən biridir.

Tez-tez təkrarlanan stereotipik və periodik təzyiqlər həm professional olaraq təzyiq altında işləyən şəxslərdə (idmançılar, ağır fiziki işlə məşğul olan şəxslər və s.), həm də az məşq etmiş və yaşlı şəxslərdə ağrıların meydana çıxmasına səbəb olur.

Şəkil 1.

Çiyinin kalsifikasiya olunmuş tendiniti
Tennisçi dirsəyi (mil sümüyünün epikondiliti)
Axillotendinit
Daban mahmızı (şpor)
Çiyinin dirsək epikondiliti
Bud sümüyü troxanteriti
Diz qapağının xüsusi bağının tendiniti
Qamış sümüyünün qabırğa sindromu

Bəzən bu xəstəliklər o qədər idmançıların professional fəaliyyəti ilə bağlı olur ki, hətta adları belə idman növünə uyğunlaşdırılır. Məs, tennisçi dirsəyi, hündürlüyə tullanan adamın dizi, qolfist dirsəyi və s.

Tez-tez təkrarlanan stereotipik və periodik təzyiqlər yuxarı və aşağı ətraf oynaqlarında davamlı ağrı sindromunun formalaşmasına səbəb olur.

Şəkil 2 (saat əqrəbi istiqamətində)

Travma, iltihab, ağrı, hərəkət məhdudluğu
Normal funksiya və strukturun pozulması
Təkrar təzyiq zamanı travmanın bir qədər də dərinləşməsi
Kəskin dağıdıcı təzyiq

Bu zaman vətərlərdə və onları qidalandıran mikrodamarlarda birləşdirici toxuma liflərinin zədələnməsi baş verir. Lokal olaraq ödem, toxuma hipoksiyası və ağrı meydana çıxır. Və beləliklə qüsurlu dövran qapanır.

Nəticədə xroniki iltihab ocağı formalaşır ki, bu da dayaq – hərəkət sisteminin funksiyasını bir qədər də zədələyərək oynaqların zəifləməsinə, vətər-bağ aparatının kövrəkləşməsinə və onların sümüklə kontakt nahiyələrində ağrılı çıxıntıların əmələ gəlməsinə (kalsifikasiya) səbəb olur.

Lateral epikondilit

Bu xəstəlik “tennisçi dirsəyi” adı ilə də tanınmışdır. Professional olaraq bu idman növü ilə məşğul olan şəxslərdə daim yuxarıdan tennis topuna zərbə edilməsi nəticəsində dirsək nahiyəsinin əzələ və bağ aparatında gərilmələr baş verir. Lakin xəstəlik yalnız tennislə məşğul olan şəxslərdə qeydə alınmır. Dirsək oynağında təkrarlanan hərəkətlərlə müşahidə olunan digər peşələr də (məs, rəngsaz, dülgər və s.) xəstəliyin inkişafına şərait yaradır.

Daban mahmızı

Bədənin ağırlıq mərkəzinin önə doğru yerdəyişməsi (çəki artıqlığı, diz əzələlərinin zəifliyi və s) yeriş, qaçış və yaxud tullanma hərəkətləri zamanı ayaqaltı nahiyənin aponevrozunda xırda mikrotravmalara gətirib çıxarır. Zədələnmiş liflərin yenidən bərpası isə onun sümükləşməsi ilə nəticələnir.

Dabana təzyiq zamanı ağrıların əmələ gəlməsi aponevrozda yeni – yeni zədələnmələrin baş verməsi ilə əlaqədardır.

Çox vaxt bu xəstəlikdən əziyyət çəkən xəstələr terapevtik olaraq düzgün istiqamətləndirilmirlər. Belə ki, bu xəstələr uzun illər ağrıkəsici dərman preparatları qəbul edir, fizioterapiya kurslarına gedir, müxtəlif ortopedik fiksatorlardan istifadə edirlər.

Son illərdə bu xəstəliklərin ən effektiv müalicə metodu zərbə dalğalı terapiya hesab edilir.

Zərbə dalğaları – səs dalğaları olub, 1500 m/san. sürətlə toxumalara enerji impulsu verir. Əzələ, sümük, birləşdirici toxuma ilə sərhəddə enerji ayrılması baş verir.

Zərbə dalğalı terapiyanın aşağıdakı effektləri müşahidə olunur:

• Ağrı sindromu nəzərəçarpacaq dərəcədə azalır.
• Yerli qan dövranı yaxşılaşır.
• Bərkləşmiş sümük çıxıntıları, fibroz ocaqlar kövrəkləşir və getdikcə sorulur.
• Oynaqlarda hərəki məhdudluq aradan qaldırılır.

Zərbə - dalğalı terapiyanın üstünlükləri:

• Travmatologiya və ortopediyada q/invaziv müalicə metodu kimi
• Dayaq-hərəkət sisteminin travma və xəstəliklərində cərrahi müalicəyə alternativ metod kimi
• Cəmi 3–5 ambulator seansa nəzərəçarpan effektin alınması.
• Xəstəliyin həm erkən, həm də xroniki stadiyalarında istifadə edilə bilər.
• Analgetiklərdən istifadə etmədən ağrının tez aradan qaldırılması.

N. Tusi adına Klinikada zərbə dalğalı terapiya STORZ MEDİCAL AG istehsalı olan DUOLİTH SD1 aparatında həyata keçirilir.